dinsdag 12 mei 2020

"Cultureel verval, vulgair hedonisme en verwildering"

blog 21

 
Wat was De Jelburg voor een opleiding?


Na de eerste reünie van 27 maart 2014 in Baarn waar we elkaar na 50 jaar ontmoetten (zie Blog nr 6) kwamen we opnieuw als Jelburg klas bijeen in Amsterdam.  
We wilden tijdens onze ontmoeting nadenken over hoe wij als 70-plussers creatief oud kunnen worden. Daar kwam niet veel van, zoveel belangstelling was er voor de levensverhalen van ieder van ons. Maar er wordt nogal eens gevraagd aan ons: "Wat was dat voor een opleiding aan De Jelburg?".  In het kort:

Massajeugd
Uit een onderzoeksrapport (1947) over de ‘massajeugd’: 
De jeugd leunt, hangt, slentert zonder doel. Men loeit, men brult, men kletst als een eindeloos geleuter, men gilt en giert, men jengelt en zeurt…  Er werd gesproken van "Cultureel verval, vulgair hedonisme en maatschappelijke verwildering. Daar moet wat aan gedaan worden: socialiseren en disciplineren! De jongeren van na de Tweede Wereldoorlog moeten hun plaats zoeken in de jaren van de wederopbouw. Gezag en opvoeders maken zich grote zorgen. De jeugd moet weer terug worden gebracht naar verbanden als de padvinderij en aan de zuilen gelieerde verenigingen. In 1949 komen de eerste subsidies los voor het ‘massajeugdwerk’. (uit: vpro, andere tijden)  

Ik was een jongere van 1937, maar voelde mij echt niet behoren tot de "massajeugd", in tegendeel. Ik was actief lid van de knapenvereniging en daarna van de jongelingsvereniging 'Samuel', veilig ingebed in de gereformeerde zuil. 

De Freule
Een Gelderse freule trekt zich in 1940 het lot aan van de straatjeugd in Arnhem. Zij financiert een clubhuis ‘Kom en zie’ en steunt in Arnhem een opleiding voor kerkelijk werkers in de villa De Nijenburgh. Met hulp van een legaat van de freule wordt in 1947 in Baarn een gereformeerde school gesticht: 'voor jonge vrouwen en meisjes ter opleiding tot geestelijk‐ en maatschappelijk werk’. Als eerbetoon aan de freule krijgt de opleiding de naam De Nijenburgh, een klein schooltje, met twintig meisjes in het eerste jaar. 
Het was na de oorlog noodzaak te werken aan herstel en opbouw, van huizen en gebouwen maar ook van de ontwrichte samenleving. De gereformeerde kerken zagen daarin een eigen taak: 'Evangelisch' herstel en opbouw. 

In 1957 komt er overheidssubsidie (en invloed). De Nijenburgh wordt een school voor maatschappelijk werk. In Baarn zijn in die tijd ook het Zendingscentrum en het Evangelisatiecentrum van de Gereformeerde Kerken in Nederland gevestigd en daar komt dan bij de Stichting Evangelisch Herstel en Opbouw. 

In de bijzaaltjes van de gereformeerde kerken had men al vele jaren ervaring opgedaan met het evangelisatie-clubwerk met als doel aan kinderen en jongeren de Bijbelverhalen door te geven, gepaard gaand met sociale verheffing en daarbij passend een leuke activiteit. Voor dit jeugdwerk wordt de noodzaak van deskundigheid en beroepskrachten steeds meer gevoeldHet clubhuiswerk van De Arend (al vanaf 1932 actief voor werkloze jongeren) en De Zeemeeuw in Rotterdam zijn een voorbeeld



De Jelburg

Voor het werk onder de ‘massajeugd’, wordt De Jelburg opgericht, een opleiding voor jeugdleiders met als directeur Ds. Hans Ulrich Buitink, evangelisatiepredikant in Amsterdam en mevrouw J. C. Withuis als adjunct directrice. Mevrouw C.C. Veerman wordt hoofd huishouding. 

Jeugdleider is een vak geworden.




Het jeugdwerk geprofessionaliseerd


In de volgende jaren wordt in alle kerkelijke bestuursorganen voor club- en evangelisatiewerk driftig nagedacht en gesproken over de verhouding Woord en Daad. Vrijwilligers en beroepskrachten zaten klem tussen hun opdracht van de evangelie-verkondiging en de sociaal culturele activiteiten. 

Gestimuleerd door Stichting Evangelisch Herstel en Opbouw (EHenO) groeit door heel Nederland, vanuit de gereformeerde kerken een netwerk van clubhuizen en jeugdhavens. Ds van Krimpen organiseert met de Stichting EHenO conferenties in Lunteren voor de werkers in de jeugdzorg. Op een van die conferenties in 1968 worden wij min of meer verlost van de drang tot bekeren door de visie van ds J. Firet en ds K.A.Schippers. Zij zien het werk niet als ‘herkerstening’ of 'gemeentevorming', maar als samenlevingsopbouw. De verkondiging van het evangelie wordt begrepen als “brengen van heil”, brengen van “shalom” in de wereld en dat kan alleen in de ontmoeting. 

- Jürgen Moltmann maakte in 1964 furore met zijn boek 'Theologie der Hoffnung': In de hoop wordt de vitaliteit van het menselijk leven zichtbaar. Waar andere organismen hulpeloos overgeleverd zijn aan een uitzichtloze situatie, kan de mens zich daartegen met de bevrijdende kracht van de hoop verzetten. Dit laatste behoort ook tot de mogelijkheden van de Kerk, of sterker uitgedrukt, het is een opdracht van haar. Naast geloof en liefde is de hoop het derde fundamentele thema van het christelijk geloof -  

Zo waaierden wij, Jelburgers na de opleiding  uit over heel Nederland en in de loop der jaren zocht ieder van ons zijn of haar weg in een veranderende wereld en in andere verbanden aan het werk voor de opbouw van de samenleving. Ieder van ons heeft een heel eigen ontwikkeling doorgemaakt en we zijn op zeer veel verschillende werkplekken terecht gekomen. Maar tijdens de reünies bleek dat daarin voor ons kernbegrippen zijn gebleven als: groep, ontmoeting, gemeenschap en shalom. 

Dat sprak mij aan, door die hoop werd ik geprikkeld om creatief en kritisch in deze wereld te staan. Zo meen ik heeft de Kerk een taak als deelnemer aan het gevecht in deze wereld tegen alle onmenselijkheid, in navolging van Jezus als iemand, die partij koos voor de armen en verdrukten. 
Door de zending van de Gereformeerde kerken werden Margje en ik in 1972 uitgezonden naar Brazilië om mee te werken bij de opzet van basisgroepen en gemeenschappen. De inspiratie en motivatie die wij daar troffen in de Latijns Amerikaanse bevrijdingstheologie sloot helemaal aan bij de idealen die wij meekregen van De Jelburg.  




Het sterke schuilt in wat kwetsbaar is.


Het sterke schuilt in wat kwetsbaar is.

We waren met Kerst in de Fortkerk op Curaçao. gebouwd in 1769 als onderdeel van Fort Amsterdam in Willemstad, een historisch monument en museum.




In dat zelfde Ford zetelt de regering van Curaçao. De kerk ingebed in het regeringscentrum, het fort, de macht. In de kerk gaat je gedachten als vanzelf terug naar die oude geschiedenis waarin de WIC Curaçao tot een centrum maakte voor slavenhandel. 

De Remonstrants predikant Kikkert die voor ging in de dienst gaf ons veel te denken. Zijn preek, vlak na Kerst, ging over het kind dat geboren is en Herodes die zich bedreigt voelt wil alle jongetjes vermoorden. Hij zet de aanval in op de meest kwetsbaren, de kinderen, de kleinen, de onbewuste. De mensen slaan op de vlucht voor de macht die zich bedreigt voelt en wild om zich heen slaat met moord en doodslag. Voor de armen, voor herders en slaven is de geboorte van het kind juist een teken van hoop. De macht in dit verhaal staat in de vorm van een persoon (Herodes) In ons verhaal is de macht waar wij mee te maken hebben niet zo zichtbaar. Economische machten? De macht van het geld die slachtoffers maakt? Die macht zorgt er wel voor dat niet geheel duidelijk is wie er verantwoordelijk is voor alle onrecht. die macht wordt niet zenuwachtig van opstandige mensen, daar heeft hij zijn reclamespotjes voor en marketingstrategieën. Die wordt pas zenuwachtig als er  een kritische journalist opstaat of mensen gaan nadenken en bedenken dat geld hun waardigheid bepaalt en dat hun gedrag meehelpt om die koning aan de macht te houden.

We kunnen ons aansluiten bij de herders en de armen, de tot slaaf gemaakten en hoop putten uit een kwetsbaar kind. Kracht putten uit wat kwetsbaar is. Op de voorpagina van de liturgie stond een afdruk van een houtsnede van Kathe Kolwitz, een Duitse kunstenares.  

Wij beleven en gedenken onze geschiedenis in deze dagen, 75 jaar na de oorlog heeft de regering excuses gemaakt voor het wegkijken bij de verschrikkelijke deportaties van mensen naar de concentratiekampen. Razias, deportaties en zoals slaven onderin het ruim van de zeilschepen, in onze tijd in veewagons over het spoor afgevoerd. Les voor ons: Een elfde gebod: Wees niet onverschillig.
-      
t 
Het sterke schuilt in wat kwetsbaar is












Houtsnede, Käthe Kollwitz, 1867 – 1945 
We maken deel uit van de geschiedenis van kwetsbare mensen. dichtbij en ver weg. Hier in het Inloophuis en wij zelf zijn kwetsbaar. Het is 2020 geworden, een nieuw begin. Elk nieuw begin komt na een einde. Soms verlang je naar een einde en soms wil je dat er geen eind aan komt. Er zijn steeds weer nieuwe uitdagingen en veranderingen in ons leven. Probeer ze eens te benoemen bij het aansteken van een lichtje?

vrijdag 15 maart 2019

Hoofd leeg maken


Blog 22

Opnieuw een Blog beginnen?
Enkele volgers en belangstellenden vroegen waar toch de Blogs bleven. Anderhalf jaar verstreek er zonder een blog. 18 Maanden lijkt een lange tijd, maar met vier maanden op reis naar Brazilië en Curaçao en daarna, thuis gekomen, aandacht en zorg besteden aan je lieve broer die ziek is en na maanden in het ziekenhuis toch nog komt te overlijden, dan is tijd toch wel zeer betrekkelijk. Er was ook geen ruimte in mijn hoofd om aan een Blog te denken. Trouwens, wat heb je eigenlijk te zeggen in een Blog? Wie is er geïnteresseerd in jouw gedachtespinsels, ideeën en idealen? Heb ik die nog wel? Inmiddels 81 jaar geworden en dan toch weer aan een blog beginnen? Wat heb je te zeggen en doet het er toe?

Is het wel interessant een verhaaltje te lezen uit lang vervlogen tijd? Of een bijdrage over sociaal cultureel werk in de vorige eeuw, het Jeugdhavenwerk in Amsterdam en Amersfoort, zendingswerk in Brazilië en de opzet van Inloophuizen in Amersfoort? 

Toch maar weer de pen oppakken? Wie weet kunnen de blogs vragen en gedachten oproepen, misschien motiveren en stimuleren en als het even kan inspireren. Als dat lukt, dan is het misschien wel de moeite waard denk ik om weer te starten met de Blogs. 

Hierbij dan blog 22.

Hoofd leeg maken?

Wandelend in het park dacht ik na over een thema voor het maandelijkse stilte-moment in het Inloophuis Schothorst, waar ik de voorbereiding voor zou doen.  In een jaar zijn er heel wat themadagen, weken en maanden. 
Vorige maand was er de "week van het gebed", er was een "wereld kankerdag" en een "week van de poëzie" en straks de boekenweek.

Gisteravond lag ik op mijn yogamatje en tijdens de totale ontspanning vroeg de lerares: Ontspan, maak je hoofd leeg, zet je gedachten stop, denk even nergens aan". Probeer dat maar eens. Maar altijd komt er weer een gedachte bij je op. "Laat ze maar even komen maar laat ze ook weer gaan", zei ze.   

“Wereld kanker dag”. Mijn buurman heeft kanker. Bij hem op bezoek geweest, Ja, we moeten doorgaan met vechten tegen kanker. Vriend en naaste nabij zijn in alle wanhoop  en verdriet door die kankerziekte. Hoe vind je stilte en rust in je hoofd als dit je treft? 
Ontspannen, stil worden, even de gedachte stoppen.

Vorige maand was er de “Week van het gebed”  Thema recht en gerechtigheid stond centraal. In vele gebedsgroepen werden de omstandigheden in de wereld besproken: hebzucht, geweld, uitsluiting, uitbuiting, armoede, vervuiling, honger, mensenhandel. Ja, we moeten doorgaan en daar tegen in opstand komen. 
Nu even laten gaan die gedachte, maar... 

In Brazilië hadden we vanuit de kerk een antwoord op de onderdrukking en uitbuiting van families. We preekten: kom bij elkaar schuilen, praat er over, schaam je niet voor de armoe en uitbuiting: Laten we lezen over de toekomst die in de bijbel wordt geschetst. Daar gaan we achteraan, samen kunnen we knokken voor een beter leven, een leven zoals het bedoeld is. Kom op, aan de slag. Als we dat doen, dan treden we de voorhof binnen van een nieuwe aarde, in een rijke natuur met schone lucht en slaan we onze tenten op tussen ceders, onder eiken en liggen we languit in hoogwuivend gras, verzadigd en wel. Laten we moedig strijden en van kracht tot kracht steeds voort gaan. 
Het zong in mijn hoofd... 

"Voorhof" en "van kracht tot kracht steeds voort", Psalm 84 in de oude berijming. Als kind leerden wij op de lagere school elke week een psalmversje uit ons hoofd. "Voor als je in verdrukking en nood zit". Het kwam zomaar weer bij me op “Hoe lieflijk hoe vol heilgenot, o Heer der legerscharen God, zijn mij uw huis en tempelzangen”. Het mooiste vond ik het tweede couplet: “Zelfs vindt de mus een huis o Heer, De zwaluw legt haar jongskens neer, in ’t kunstig nest bij uw altaren". De taal vind ik mooi.
Stop, niet verder, ontspannen!

Maar in de "Week van de poëzie", hoort een Psalm. Een pelgrimslied, om de moed er in te houden bij ons verlangen naar veiligheid, naar een schone en rijke natuur, naar die voorhof en naar dat prachthuis dat daar staat.
Ik laat de gedachte nu maar komen...

Dat prachthuis
dat daar staat, op Groene Heuvel
wijdgevleugelde schaduwrijke waranda’s
hoge ramen diepe kamers
dat Huis van jou
waar alles welkom is, waar alles woont
de mussen mogen mee aan tafel
de zwaluw vlecht haar nest onder de goot
ik ben een van haar jongen.

Onrustig is mijn hart, onstuimig heb ik
naar deze plek verlangd.

Mensen waar ook geboren,
weten niet wat hen drijft,
gaan op reis naar jou toe.
Dwars door leeg land
wateren over, zwarte, door wouden
over de Bergkam, over de top
blindelings gaan ze.

En dan op een dag,
daar staan ze. Mogen wij hier zijn? Je mag.
Slaan ze hun tenten op
tussen jouw ceders, onder jouw eiken
liggen languit in hoogwuivend gras
verzadigd.

Liever één dag vlak bij jou
dan duizend ver van je weg
liever één dan duizend ver van je weg.

(Psalm 84, Vertaling Huub Oosterhuis)





dinsdag 31 mei 2016

Olympische spelen in Brazilië


Blog 20



De andere kant van de medaille


Vandaag komt de olympische vlam aan in Rio de Janeiro. Het sportfeest gaat beginnen met de jacht op de medailles. Waarom werd uit protest de vlam bijna gedoofd op zijn weg naar het Maracanã stadion?  

  
De stad is er klaar voor, schoon geveegd van straatkinderen en daklozen. Bulldozers hebben woonwijken met de grond gelijk gemaakt om plaats te maken voor alle sportfaciliteiten. Eind vorig jaar waren al 4.120 families in Rio hun huis uitgezet en voor bijna 2500 gezinnen dreigde hetzelfde lot. Om de dure spelen te kunnen betalen heeft de overheid het budget voor onderwijs in de staat Rio de Janeiro dit jaar met een kwart gekort. 

Een vriendin vroeg: "Moeten we die spelen in Rio de Janeiro niet boycotten"? Een antwoord had ik niet, want hoe zou je dat willen doen? Er zijn 241 Nederlandse sporters naar Rio vertrokken met 4000 supporters achteraan. Vanaf vandaag krijgen we mooie programma's te zien op NPO met samenvattingen van prachtige sportieve prestaties. Commentaren over van alles in een feestelijke sfeer. Boycotten? Niet kijken? Daar geloof ik niet in. 
Misschien is het goed in plaats van een boycot om de keerzijden van die medailles te belichten aan de hand van twee brieven die wij ontvingen uit Brazilië. 

Zuster Rosa Alice, die werkt in Rio de Janeiro in een oude favela de 'Morro dos Prazeres' (heuvel van het plezier) met een schooltje voor bijlessen en buitenschoolse opvang voor kinderen. Vorig jaar is de morro "gepacificeerd" zoals dat heet en heeft de militaire politie de heuvel bezet en de drugsbaronnen verdreven, maar toch laait zo nu en dan de strijd weer op. Uit haar brief:

Zoals jullie zonder twijfel weten gaat het heel slecht in Brazilië. De grote corruptie en diefstal van schaamteloze politici is een nationale schande! Wat maakt het uit om een rijk land te zijn terwijl de armen geen plek hebben om te wonen, de kinderen zonder studie, de zieken zonder hulp achter gelaten in ziekenhuizen als bouwvallen die in brokken uiteen vallen. Ik hou er van om Braziliaanse te zijn en ik hou van mijn land, maar het is moeilijk om te leven en het leven te delen met de meest behoeftigen in deze realiteit die we nu meemaken. Wij hopen op betere tijden zo de Heere wil....
Nu wordt er alleen gesproken over de Spelen, terwijl 'Zé Povo' (Jan met de pet) geen kant uit kan want alles is heel duur geworden. Het geweld van politie is schrikbarend. 
Vandaag (28 juli) beginnen de vakanties voor de kinderen tot begin september. Als alles normaal en rustig was, konden we leuke activiteiten organiseren met de kinderen gerelateerd aan de spelen, maar onze angst is groot en we willen de kinderen niet gevaar te brengen. 
Mijn groet aan allen! Rosa Alice.  

De tweede brief is van Roberta en Ademilson Barros de Nascimento, die schrijven over hoe desastreus de gevolgen zijn voor de armen die het meest lijden onder de corrupte regering.  

Recife, Pernambuco, Brazilië
Even voorstellen:
Twee onderwijzers, Roberta en Ademilson trouwden met elkaar in 1983. Regelmatig klopten kinderen op hun deur voor eten, kleding of wat geld. "Waarom gaan jullie niet naar school?", vroegen Roberta en Ademilson. "Omdat wij thuis moeten meehelpen. Wij gaan langs de huizen om geld of eten te vragen", was hun antwoord. Zij konden zelfs straf verwachten als ze zonder iets thuis kwamen. Roberta en Ademilson vroegen zich af of zij de kinderen niet beter konden helpen door voor hen een avondschooltje te beginnen. De kinderen konden dan overdag blijven bedelen, schoenen poetsen en auto’s wassen. 


Na een maand kwamen er twintig kinderen naar de lessen. De lessen begonnen met de verhalen van de straat en het uitwisselen van hun ervaringen die dag. In 1984 en 1985 kwamen al dertig kinderen naar hun huisje. Niet alleen kinderen maar ook jongeren, meldden zich bij Roberta en Ademilson. Op den duur konden zij de toeloop van kinderen niet meer aan en zochten hulp. In die beginjaren werden zij gesteund door enkele basisgroepen van de Rooms Katholieke kerk. Helaas zijn die in de loop der jaren verdwenen en stonden ze er alleen voor. Zonder steun was het niet vol te houden naast hun normale onderwijzersbaan. Gelukkig kwam er hulp van Terre des Hommes uit Zwitserland. Met die hulp konden zij een terrein aanschaffen met opstallen in de wijk Linha do Tiro in Recife en was er ruimte voor vijftig kinderen. Zo groeide het avondschooltje uit naar het Centro de Atendimento a Meninas e Meninos: CAMM. (Centrum voor opvang van meisjes en jongens) en ook overdag open staat voor de kinderen van de straat.

In 1990 kregen zij ook hulp uit Nederland van 'Kinderen in de Knel" hulporganisatie van de PKN. Toen Roberta en Ademilson daar op bezoek waren bezochten zij ook ons en het Inloophuis. Vanaf die tijd hebben wij contact met hen en zijn we verschillende keren bij hen in Recife op bezoek geweest. Ook enkele keren met een groep deelnemers van het Inloophuis.  Nog steeds is er veel geweld en armoede in de wijk en nog steeds moeten veel kinderen bedelen om te overleven. Het CAMM biedt hen een veilige plek en ondersteuning en waar nodig begeleiding van het gezin.

Dilma Rousseff, van de Arbeiderspartij.
Lucas 16:31
Lieve Vrienden, In deze dagen beleven wij in ons land een enorme politieke crisis die de hele bevolking aangaat, maar zoals altijd de armen treft. Wij maken een rumoerige en chaotische tijd mee. Het eeuwige gebrek aan ethiek van de politici, die geen enkel middel schuwen om zich te verrijken, bezorgt ons iedere dag nieuwe schandalen. In ons land was een zekere verwachting geschapen door een regering onder leiding van Lula, van de PT, de arbeiderspartij. Gedurende 13 jaar was deze aan de macht en zijn regering heeft veel verbeteringen gebracht voor het leven van de arme bevolking, op het land, de huisvesting, onderwijs en koopkracht.  maar creëerde ook een linkse elite met veel macht in de politiek. Er kwam een enorme ongeremde corruptie aan het licht gecoördineerd door de grote ondernemingen speciaal de bouwondernemingen, o.a. bij Petrobras  onze nationale oliemaatschappij, waar vele politici van links tot rechts in zijn betrokken.


Het resultaat van dit alles: Deze rechtse corrupte politici hebben om hun hachje te redden de opvolger van Lula, president Dilma van de PT voor 180 dagen geschorst en aangeklaagd. Er is geen enkel bewijs dat zij bij de corruptieschandalen is betrokken. Zij is juist de enige die schone handen heeft. Nu hebben wij een interim-president en nieuwe ministers, een rechtse kliek die in een keer de macht overnam van een linkse kliek. Met de straatprotesten en demonstraties wordt de repressie van de politie alleen maar erger. Er vindt een enorme afbraak plaats van culturele activiteiten. Voor de armen is een enorme reductie van de “Bolsa Família” een ramp. (ondersteuning van de armste families) Geen schoollunches meer op de openbare scholen die ook kampen met grote tekorten op onderwijzers, infrastructuur en materialen. Kansspelen worden gelegaliseerd (die zijn in handen van de georganiseerde misdaad).


Gistermiddag kwam een moeder huilend van wanhoop aanlopen bij het CAMM, ze vertelde dat ze sinds januari geen salaris meer had gekregen als kookster van de schoolmaaltijden op de school van de Gemeente Recife… Zana, de moeder van Tice, ontving geen hulp meer van de “bolsa familiar” in paniek stak zij haar barak in brand en rende schreeuwend de straat op ... De ouders van Eric zijn werkloos en hadden geen geld voor Eric om foto’s te laten maken voor een schooldocument. De jongen stal stiekem 10 Real (€ 2,50) van zijn ouders. De vader ontdekte dat en buiten zinnen sloeg hij zijn zoon tot bloedens toe.Twee geschrokken buurvrouwen kwamen Roberta halen om de jongen tegen de vader te beschermen. Daar aangekomen barstte de man in huilen uit en verontschuldigde zich honderd maal en legde de hopeloosheid uit waarin de familie verkeert.


Ik hoop dat ik jullie iets van onze realiteit heb kunnen laten zien van de huidige situatie in Brasil en speciaal die van ons, het CAMM en onze buurt. Met in Brasilia een zee van politieke bagger kunnen wij een enorme chaos verwachten. Onze hoop die er was op verbetering is vernietigd. Wat we zagen gebeuren met de wereldkampioenschappen voetbal gebeurt opnieuw met de miljoenen verslindende Olympische spelen in Rio de Janeiro. Het slaat ons bang om het hart. Toch sluiten wij af in de hoop dat eens ons volk zal kunnen leven in welzijn en gerechtigheid, met broedergroet,  
"Een paar dat gelooft in het leven.” 

Boven de brief van Ademilson en Roberta schreven zij Lucas 16:31: 
"Maar Abraham zei: Je zegt dat je broers niet luisteren naar Mozes en de profeten. Dan zullen ze ook niet luisteren naar iemand die opstaat uit de dood".
Deze regel is het slot van een gelijkenis, een verhaal over een rijke man en de arme Lazarus. Het is een kritiek op een samenleving waarin de rijken leven in luxe en overvloed en de armen dood gaan van de misère. Probleem is dat de rijken leven in hun isolement los van de realiteit van de armen. Om dat isolement te doorbreken moeten de rijke mensen hun hart openen en zich richten naar de armen om een samenleving te creëren waar de welvaart door allen wordt gedeeld. 
(Uit commentaar Biblia sacrada, ed. Paulinas)






maandag 4 april 2016

Ceferina, zieneres in Souax

Blog 19

Curaçao, 2 april 2016.

Ceferina, een zieneres in Souax

Tegenover ons appartement in Souax, Willemstad, woont mevrouw Ceferina Pieter de la Cruz, met haar man Nelson Pieter. Het is er een komen en gaan van mensen. Haar voordeur staat altijd open, mannen en vrouwen zie ik met een tas naar binnen gaan en een poos later weer naar buiten komen. Ik vroeg aan iemand in de buurt, wat verkoopt die buurvrouw daar? “Ik weet het niet precies, maar ik heb gehoord, dat zij geneeskrachtige kruiden kent en mensen helpt genezen van hun kwalen”. Ik werd nieuwsgierig, natuurgeneeskunde, homeopathie? Toen de gelegenheid zich voordeed knoopte ik een praatje aan met de heer Nelson. 

Het werd meer dan een praatje, vooral toen hij zei: “Zij is natuurgenezeres maar geen homeopaat en zij heeft er een dimensie bij, een gave, die haar bijzonder maakt. Zij vraagt de patiënten die een afspraak maken met haar om een beetje verse urine mee te nemen, niet ouder dan 5 dagen en tijdens het eerste gesprek bekijkt zij de urine en ziet de lichamelijke en soms ook psychische en mentale klachten die de patiënt heeft. Zij ‘schouwt’ de urine en ziet het verleden en de toekomst van de patiënt, kan daarop reageren en een therapie aanbieden met kruiden, massages, stomen, enz.”
Mijn nieuwsgierigheid werd nog groter en ik vroeg of ik een interview met haar kon afspreken. “Een consult is nog beter”, antwoordde hij. “Dan kunt u ervaren hoe het werkt”. Een beetje overmoedig ging ik op zijn voorstel in. De volgende dag deelde hij mee, dat zij daartoe bereid was en de afspraak werd gemaakt.

Eerlijk gezegd zag ik er wel wat tegen op, een beetje verse urine aftappen en in een potje meenemen om te luisteren naar een vrouw die in de urine mijn verleden, heden én mijn toekomst ziet. Zij is dus, zo dacht ik, uroskopist, een ouderwetse middeleeuwse ‘piskijker’. Maar ze ziet ook de toekomst. Een zieneres? Ik moest bij mijzelf een taboe doorbreken. Ik begeef mij op een door God verboden terrein zo heb ik in mijn opvoeding meegekregen. Maar wie A zegt moet ook B zeggen, afzeggen is een beetje laf. Ik meende sterk genoeg in mijn schoenen te staan. Margje wilde gelukkig ook mee om foto’s te maken en de heer Nelson zal het Papiaments of Spaans vertalen naar het Nederlands.


Un don di nasimentu
Mevrouw Ceferina ontving ons hartelijk met vriendelijke lach en hand in een klein kantoor, met twee zoemende ventilatoren voor wat koelte. De heer Nelson zorgde voor water. Zij nam plaats achter haar bureautje en ik ging zitten op een lage zachte bank bij het bureau. Zij keek dus op mij neer. Ik zette mijn urine die ik in een klein bramenjampotje had gedeponeerd en verpakt in een doorzichtig plastic zakje voor haar op het bureau.  

Mevrouw Ceferina is 60 jaar geleden geboren in Puerto Plata, Dominicaanse Republiek en bracht haar jeugd door in Santo Domingo. Zij groeide op bij haar grootmoeder. Ze kreeg een prachtige naam mee zo ontdekte ik. De naam Ceferina betekent ‘strelingen als een zachte wind’.

Mijn eerste vraag was: Hoe noemt u uw beroep? Bent u paragnost, helderziende, natuurgenezer, uroskopist? Haar directe antwoord was: “Un don di nasimentu”. Een gave, verkregen met mijn geboorte. Zij ontdekte die gave toen zij zeven jaar was en argeloos aan een vrouw voorspelde, door goed in haar ogen te kijken, dat ze zwanger was. Ceferina werd als kind voor gek verklaard door haar omgeving. Ze voorspelde aan een man dat hij binnenkort zou gaan sterven. De mensen zeiden die is gek, maar haar voorspellingen klopten. “Ja, het was heel moeilijk voor mij. Ze geloofden me niet en ik huilde”. Ze werd in haar jeugd niet voor vol aangezien. Ze was ook niet ‘normaal’ maar ontdekte meer en meer haar gave. Op haar veertiende jaar verliet zij de school en ging naar een opleidingsinstituut van Adventisten om plantengeneeskunde te studeren in de stad Cotuí. Ze kreeg al snel drie diploma’s omdat ze de materie beter beheerste dan de docenten. 

Op 17 jarige leeftijd ging zij naar de markt en kocht daar allerlei kruiden en hielp daarmee haar vader compleet van zijn suikerziekte af. Zij werd meer en meer serieus genomen door de mensen. Vooral toen zij als 19 jarige iemand met haar kruiden genas die leed aan maagkanker. Op Curaçao kwam zij voor het eerst toen zij 21 jaar was. Ze was uitgenodigd om naar Curaçao te komen door een moeder om haar zieke zoon te genezen. Deze bleek prostaatkanker te hebben en zij genas hem. Sinds dien groeit er een praktijk op Curaçao en heeft zij haar leven in dienst gesteld van haar gaven en is altijd bezig met het genezen van mensen. Hoe veel patiënten behandelt u? “Ik schouw wel 50 patiënten per week. Vroeger ging ik ook naar Aruba, Sint Maarten en Bonaire en het aantal patiënten kon wel oplopen tot 150. Nee, ik maak geen reclame, die gaat van mond tot mond”. Komen er veel mensen met geestelijke klachten, psychosomatische? “Ja, ook. Er werd zojuist van twee mensen urine afgeleverd. Eén van de twee was niet aanwezig, die urine staat hier ik moet er nog goed naar kijken maar deze heeft wel psychische klachten zag ik al snel”, en wijst naar nog een potje urine op tafel. De heer Nelson vult aan: “Zij ziet dingen die jij en ik niet zien, ook op afstand, als je er zelf niet bij bent”.


Het verhaal over haar wedergeboorte
Ceferina is drie maanden oud en wordt ernstig ziek moet naar het ziekenhuis. Er wordt meningitis geconstateerd. Zij sterft en moet binnen 24 uur worden begraven zoals de wet in Santo Domingo eist. Ze leggen haar op een bedje met ijs. Haar broertje van 7 jaar zit buiten bij het ziekenhuis een broodje te eten. Hij vindt een kikker en vraagt aan de kikker: “Wil jij mijn zusje beter maken, dan krijg jij een stukje brood?” Daarop rent hij naar zijn zusje in het ziekenhuis om te zien of er iets gebeurt. Gespannen blijft hij staan kijken en plotseling ziet hij haar vinger bewegen. Hij springt op en roept: “Ze leeft, ze leeft, kijk maar”!. De verpleegster gelooft hem niet, maar de arts die later komt constateert leven en zegt: “Dit is een groot wonder!”. 

Haar oude overgrootmoeder sprak toen: “Zij stierf, want wat er gebeurde is, dat op dat moment de kracht van de gaven van al onze voorouders in haar werden overgedragen. Het sterven was nodig zodat zij met die gaven haar nieuwe leven in kon stappen”.

Diep gewortelde roots
Op de vraag of haar voorouders indianen zijn, antwoordt zij bevestigend en vervolgt: “Ik heb een oude gids-indiaan. Ik zie mijzelf in de selva  leven, in het oerwoud te midden van de indianen. Werkend op het land, plantend en oogstend. Ik kook als één van de weinigen de pure gezonde oud-indiaanse gerechten. Dat heb ik niet uit boeken of recepten, maar van overlevering. Ik zie aan de patiënt wat voor hem of haar het juiste eten is en de goede voedselcombinaties zijn”. 
Haar overgrootmoeder had ook die gave, die is 125 jaar oud geworden. De heer Nelson: “Ja, ze werd zeer oud, de registers kloppen niet altijd in de Dominicaanse Republiek”. Haar moeder had de gave van het schouwen minder sterk. 

Ik krijg straks een consult en vraag aan mevrouw Ceferina of zij ook gebruik maakt van gebeden of religie bij het schouwen? "Ik bid wel, maar maak geen gebruik van gebeden om gezondheidsproblemen op te lossen. De kracht komt uit mijzelf en zie in de urine van de patiënten hun gezondheids- en ziektetoestand en wat ze nodig hebben”. 
Meneer Nelson had mij gezegd dat ik tijdens een consult kon zien hoe het schouwen in zijn werk gaat en dat het schouwen maar een fractie is van wat ze kan. Hij spreekt liever over het schouwen als paranormaal 'zien' vaststellen van een gezondheidsprobleem en de oplossing daarvoor. Ze kan ook op afstand zien.

Consult
Mevrouw Ceferina moet lachen als ik aan het begin van het consult zeg dat ik kerngezond ben. Ieder mens heeft immers wel iets onder de leden. Ik vertel haar dat ik op 8 april weer terug ga naar Nederland en voor een vervolg consult niet terug kan komen. “U gaat wel binnenkort terug, maar áls u iets heeft kunt u er toch van profiteren”, is haar antwoord. Het interview draait zich nu om. De vragen worden door mevrouw gesteld. De dokter vraagt altijd “Wat heeft U?” Maar zij wil daar niets van weten. Zij zegt wát er aan de hand is door het schouwen van de urine.
Mevrouw Ceferina vraagt naar mijn geboortedatum. Meneer Nelson grapt: “Ze ziet in de urine of je wel eerlijk bent hoor”. Na de geboortedatum weet mevrouw onder welk sterrenbeeld ik geboren ben en weet ze ook direct welke kruiden wel of niet bij mij passen. De vaak wat verlegen bezoeker hoeft zich niet uit te kleden. Een hele geruststelling.


Schouwen
“Het schouwen van de urine is zeer relevant”, verklaart zij. Ik had verwacht dat zij nu ritueel mijn pis over zou gaan gieten in een glazen bol of een urinaal om al schuddend, kijkend, ruikend, proevend haar conclusies te trekken. Mijn fantasie ging veel te ver. Het potje urine van mij staat nog steeds onaangeroerd in het doorzichtig plastic zakje voor haar op het bureau. Tijdens het interview keek zij er wel aldoor naar en maakte daarbij ook aantekeningen. 
“Waar woont u” vraagt mevrouw. "In Amersfoort", ik denk zou ze mij in Amersfoort kunnen schouwen, terwijl ik in mijn luie stoel zit? 
Mijn persoonlijke urine fungeert als “medium”, hulpmiddel voor het schouwen. Mevrouw Ceferina beperkt zich heel duidelijk tot persoonlijke gezondheidsproblemen. Mensen die haar als helderziende willen raadplegen en met vragen komen of hun man of vrouw vreemd gaat, krijgen nul op het rekest!

Diagnose
Mevrouw Ceferina kijkt naar de aantekeningen die zij maakte bij het schouwen van mijn urine: 
“Meneer Anthony, U heeft problemen met de bloedsomloop en heeft vaak slijm op de longen en dat lijkt op astmatische bronchitis. U kunt beslist niet tegen sigarettenrook en loopt dan de kamer uit. Uw hart is goed wees niet ongerust, maar u moet uw hart goed in de gaten houden. Uw prostaat is niet slecht voor uw leeftijd, een lichte verdikking is normaal”. 
Het meeste van wat mevrouw allemaal ziet, hou ik toch maar voor mezelf. Als ik mijn dossier bij mijn huisarts in zie dan zijn er veel overeenkomsten. 

Mevrouw Ceferina: “Als therapie kan ik u aanbieden een behandeling gericht op uw longen en bloedsomloop. Als slijm zich ophoopt, veroorzaakt dat gas en dat moet u kwijt raken. Het reinigen van de darmen is noodzakelijk. Met massage, stomen en een behandeling met kruiden voor de reiniging van de darmen kan ik u nu al snel helpen”. Voor de behandeling van haar patiënten put zij uit haar kennis van de natuurgeneeskunde. Zij helpt hen door middel van kruiden op uiteenlopende manieren bereid, om in te nemen of met diverse soorten aromatherapieën, massage al dan niet paranormaal, sauna, kleibehandelingen en belangrijk een dieet therapie waarbij zij de slogan hanteert: “Laat uw voeding uw medicijn zijn en uw medicijn uw voeding”.

Lachend vraagt ze duizend gulden voor het consult. In werkelijkheid is het consult voor de mensen gratis, kruiden en behandeling worden uiteraard wel in rekening gebracht. Maar zeker ook naar draagkracht. Arme bezoekers en kinderen krijgen gratis consult. Haar praktijk is ondergebracht in de Stichting Alivio Souax. 
Het jampotje met urine heb ik bij haar achter gelaten. Zo kan ze mij nog schouwen als ik weer thuis ben in Amersfoort.

Misschien heb ik met deze blog een beetje de sluier opgelicht of het taboe wat doorbroken die ligt over de praktijk van mevrouw Ceferina Pieter de la Cruz, een zieneres in Souax maar ook een ervaren natuurgenezeres. 



  

zondag 28 februari 2016

Zenobia, slavin van het paleis

Blog 18


Curaçao, landhuis Bloemhof,

Presentatie van het boek “Zenobia”,
geschreven door Cynthia Mc Leod-Ferrier

De finefleur van de Curaçaose literaire kring was zondagmorgen 31 januari aanwezig in landhuis Bloemhof, waar Cynthia Mc Leod haar nieuwe boek presenteerde "Zenobia" slavin van het paleis. Onder de schaduwrijke bomen stonden een honderdtal witte stoeltjes klaar om het publiek te ontvangen. Een prachtige, door de omgeving toch enigszins koloniale ambiance. Veel eilanders, en vooral ook veel mensen met hun roots in Suriname en Indonesië.


Een behoorlijk 60+ gehalte, luchtige zomerjurken en  witte broeken en hemden. Een kopje poederkoffie was te krijgen maar het hete water was op dus even wachten tot het water aan de kook was. Een prettige losse sfeer. Veel mensen kennen elkaar en maken gebruik van de gelegenheid om belangstellend te vragen naar het wel en wee van de ander. Een buiten-bijeenkomst met opvallend veel vrouwen. Ook hier lezen meer vrouwen dan mannen. Alles keurig verzorgd totdat de voorzitster, directeur van het landhuis Bloemhof de opening wilde gaan doen toen bleek dat de geluidsinstallatie abnormaal veel snerpend geluid gaf en bij tijd en wijle stil viel. Tot halverwege de presentatie bleef dat een zeer storend element, maar dank zij de boeiende en verrassende vertelkunst van schrijfster Cynthia Mc Leod bleef het publiek geboeid luisteren en nam men de kwaliteit van het geluid voor lief. 

Wij leerden mevrouw Mc Leod-Ferrier kennen als iemand die volledig begaan is met de geschiedenis van Suriname en met name de koloniale geschiedenis. Haar verfilmde boek “Hoe duur was de suiker” was het meest verkochte boek in Suriname gedurende 20 jaar. Nu heeft zij opnieuw een op feiten en bronnen gebaseerd boek geschreven “Zenobia”. Zij vertelde prachtig in haar Nederlands hoe zij in het fictieve verhaal gebruik maakt van historische bronnen. Dat kost veel onderzoek en geduld. Het was haar persoonlijke wens om nu een boek te schrijven helemaal vanuit de beleving van de slavin Zenobia. 

Geschiedenis heeft haar liefde, maar zij studeerde letteren. Gaf les op de middelbare school in Suriname in de klassen 4 – 6 VWO. En tot haar schrik bleek dat heel veel jongeren eigenlijk heel slecht kennis hadden van de geschiedenis van Suriname. Zij is toen begonnen voor de leerlingen boottochten te organiseren vanuit Paramaribo over de rivier naar de oude fazenda’s de oude koloniale landerijen die het vroeger van de slavenarbeid moesten hebben. Met hart en ziel zet zij zich in voor de verbreding van de kennis over de geschiedenis van Suriname en heeft nu een nieuw boek geschreven: Zenobia, slavin op het paleis.

Na afloop was het mogelijk om het boek te kopen. Na wachten en enigszins dringen bleek dat het boek al snel uitverkocht was en de dochter van mevrouw Mc Leod werd naar het hotel gestuurd om nog een koffer vol met boeken op te halen.

Mevrouw Cynthia Mc Leod bladert belangstellend in ons boek.
Naast haar de dichter Shrinivási
Tijdens het wachten op de boeken hadden Margje en ik een onderonsje met mevrouw Mc Leod en hebben haar een boek van ons overhandigd met een DVD “Braziliaanse Koorts”. Zij vroeg aan ons of de DVD ook op de televisie in Suriname zou mogen worden uitgezonden. Was blij met het boek. Tijdens het wachten kon ik even kennis maken met de heer Shrinivási, een beroemde internationale dichter in Curaçao, van Hindoestaanse afkomst. We spraken over de taalvervormingen gedurende de eeuwen. Een oude gevoelige man met brede belangstelling. 
De boeken waren eindelijk gearriveerd. 






Te midden van een twintigtal dames en met ‘beschaafd’ dringen om vooraan te komen kon ik uiteindelijk de twee boeken in ontvangst nemen waarop Margje naar Mevrouw Mc Leod ging met de boeken, die deze van harte en vriendelijk heeft gesigneerd. 






Foto's Margje Eshuis
In de universiteit van Curaçao gaf mevrouw Mc Leod  op donderdagavond 4 februari een lezing met als onderwerp 'Vrouwen in de Surinaamse literatuur'. In een volle collegezaal vertelde zij boeiend en vrolijk over haar jeugd, de talen die gesproken werden in Suriname, de taal tussen slaaf en meester, over het neger-engels en hoe het Nederlands met straffe hand werd opgelegd aan de kinderen op school.







Op ons verzoek of zij gedurende de presentaties in Nederland ook Amersfoort wil aandoen reageerde zij positief en gaf ons de nodige adressen. De bibliotheek Amersfoort heeft ons idee vlot overgenomen en kunnen realiseren. Dus trek je agenda: 
12 april om 20.00 uur in het Kadecafé, Amersfoort! 

Zenobia, slavin van het paleis, 362 blz.                  
uitgeverij Conserve, oktober 2015